Câu chuyện của ông Đỗ Mười và những câu chuyện cười

 Đã thành quy luật cứ trước mỗi đại hội ngoài các màn đấu đá nội bộ rất “ngoạn mục” đảng cộng sản còn tổ chức tuyên truyền, kể lề về những cái được gọi là “thành tựu”, “chiến tích”,…mà nhờ đảng mới có được. “Chiến tích” đánh thắng hai đế quốc to là Pháp và Mỹ thì phần vì đã cũ, phần vì kể quá nhiều, phần sợ người ta lại liên hệ tới các biểu hiện hèn hạ trước Trung Quốc trong thời gian gần đây, phần sợ ảnh hưởng đến chính sách ngoại giao “đu dây”, phần thì có vẻ như đây là “chiến tích” của các lãnh đạo thế hệ trước, nên các lãnh đạo nhà ta bèn “đổi mới” kể về một thành tựu( tuy là cũng kể rất nhiều rồi nhưng có vẻ là mới hơn) đó là “công cuộc đổi mới”. Nội dung của “câu chuyện đổi mới” có thể tóm tắt là: xóa bỏ nền kinh tế bao cấp, xây dựng nền kinh tế thị trường nhiều thành phần, cho tư nhân làm kinh tế, nới lỏng kiểm soát của nhà nước trong kinh tế, mở cửa đầu tư,….nhưng kinh tế nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo, nhà nước vẫn duy trì kiểm soát một số ngành quan trọng. Tất nhiên đảng nhà nước tự nhận đây là sự “sáng suốt tài tình”, “đổi mới tư duy” trong đường lối lãnh đạo, cứu dân tộc khỏi thảm họa v.v…. Và để câu chuyện vốn được xào đi xáo lại rất nhiều lần bớt nhàm người ta đã để cựu tổng bí thư Đỗ Mười kể lại. Ông ta đã viết bài “ Không có Đảng, không có công cuộc đổi mới ở Việt Nam”. Đỗ Mười vốn là tổng bí thư vào nhưng năm đầu của cuộc đổi mới nên bài viết của ông nhằm hai mục đích là vừa ca tụng đảng, vừa vinh danh cá nhân của ông. Nhưng thật trớ trêu trong thời gian trước đổi mới với các chức vụ phó thủ tướng, chủ tịch hội đồng bộ trưởng ông lại từng là người hăng hái và có công nhất trong cải tạo công thương nghiệp, phá tan nền kinh tế thị trường ở miền nam vốn có từ trước 1975. Thành ra nghe “câu chuyện đổi mới” ông kể người ta thấy nó có vẻ hao hao giống hai câu chuyện sau:

Câu chuyện thứ nhất là câu chuyện “CÁI KÍNH”( trong tập truyện “Những người thích đùa” của nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ AzitNêxin)

 Một hôm, cách đây chừng 7, 8 tháng, có người bạn hỏi tôi:
-Tại sao anh không đeo kính?
-Làm sao tôi phải đeo?
-Tuổi anh bây giờ là phải đeo rồi chứ còn sao nữa. Không đeo, đến lúc mắt hỏng nặng, không nhìn thấy gì đâu!
Từ lúc người bạn đó ra về, mắt tôi tự dưng mờ hẳn. Nhìn gần nhìn xa đều không rõ nữa.
Lâu nay tôi vẫn thầm mong cho tóc chóng rụng, cho trán hói đi. Rồi đeo thêm chiếc kính vào cho ra dáng trí thức. Vì tôi cho như thế là dấu hiệu của một anh trí thức. Ngay như anh bán thịt bây giờ mà để trán hói và mang kính vào, tôi cho trông cũng không khác gì giáo sư đại học! Nhưng cái mơ ước ấy của tôi không thực hiện được, vì tóc tôi mỗi ngày một dày thêm. Thế thì ít ra tôi cũng nên sắm cái kính mà đeo vậy. Ai nhìn thấy tôi, người ta phải bảo: bác học đấy!
Vậy là tôi đi khám đốc tờ. Khám xong, ông này bảo tôi:
-Anh bị cận thị! 1, 75 đi-ốp!
Theo đơn ông ta dặn, tôi sắm một cái kính. Nhưng cứ động đeo vào là tôi thấy mặt mày sa sầm, buồn nôn không chịu được. Thậm chí có lần, nói vô phép các bạn, tôi nôn thật! Nôn thốc nôn tháo, nôn ra cả mật xanh mật vàng. Không đeo thì không nhìn thấy gì, mà đeo thì tuy nhìn thấy được, nhưng lại bị cảm giác buồn nôn. Thật đúng là khổ!
Một ông bạn khác thương hại bảo tôi:
-Tôi có thể giới thiệu với anh một ông bác sĩ giỏi. Anh hãy đến ông ta khám xem!
Ông bác sĩ này xem mắt tôi, rồi xem chiếc kính.
-Thằng cha lang băm nào cho anh đơn mưa cái kính này thế? Có phải anh bị cận thị đâu!
-Thế tôi bị làm sao ạ?
-Viễn thị ! 2 đi-ốp!
Tôi lại mua kính mới. Ðeo chiếc kính này tôi không còn thấy chóng mặt buồn nôn nữa, nhưng lúc nào cũng bị chảy nước mắt. Ðâm ra mắt tôi lúc nào cũng đỏ hoe; như khóc ai vậy. Tôi bị cái cảm giác thương xót rất lạ. Cặp kính này chỉ có đeo để đi đưa đám là hợp.
Một ông bạn thân tỏ vẻ ái ngại cho tôi:
-Thế này thì cậu đến mù mất! Cậu phải đi khám bệnh viện nhà nước xem sao! ở đấy họ khám cẩn thận. Lại có giáo sư nhãn khoa nữa, chứ không như mấy ông bác sĩ tư!
Bệnh viện nhà nước quả là có khác thật : máy móc nhiều, mà dụng cụ cái gì cũng sáng loáng.
Tôi được một giáo sư khám. Tôi kể cho giáo sư nghe cái bất hạnh của tôi:
-Người thì bảo tôi là cận thị, người thì bảo là viễn thị!
Giáo sư giận lắm :
-Quân ngu! Anh không phải cân thị, cũng không phải viễn thị, mà là loạn thị!
Theo đơn của giáo sư, tôi mua đôi kính khác. Cặp kính này tôi đeo vừa lắm, trông cái gì cũng rõ. Phải mỗi tội bây giờ cái gì như cũng lùi hẳn ra xa. Mấy bức tường trong căn buồn tôi sống hàng chục năm nay dường như bị lùi xa đến hàng ba chục thước. Tôi giơ tay chực bắt tay người quen, nhưng không sao với tới được. Ðịnh viết, giấy đã chạy xa khỏi tay đến hai thước. Nhìn vật gì cũng thấy bé tí xíu. Người thì chỉ bằng hạt đậu ván… Nhưng hại nhất là tôi không ăn uống gì được. Vì vừa ngồi vào bàn là đĩa thức ăn đã chạy đi xa hai chục thước rồi. Mùi súp nóng bốc ngay dưỡi mũi, nhưng cứ cầm thìa chực múc, thì bát súp đã ở cách xa hàng hai mét! Tôi không ăn uống cử động gì được nữa. Một anh bạn phải dắt tay tôi đến một bác sĩ khác tốt nghiệp ở Mỹ về. Khám xét cẩn thận xong ông ta bảo tôi:
-Ðứa nào cho anh đơn mua cái kính này đây? Ðúng là đồ lang vườn dốt nát ! Anh cứ kiện lên phòng công tố cho nó bỏ mẹ!
-Thôi ! Cứ để thánh Ala trừng phạt hắn ! – Tôi nói.
Tôi lại thay kính mới. Bây giờ mắt tôi nhìn cái gì cũng hoá hai. Nhà tôi đang bảy người, bỗng nhiên thành mười bốn. Mỗi người lại có một người giống hệt mình. Thật tôi chưa bao giờ thấy chuyện lạ như vậy. Chả lẽ lại có những người giống nhau đến mức độ như thế hay sao? Vô lý quá! Nhìn xuống chân thì thấy bốn chiếc ủng, nhìn bàn tay thì thấy có mười ngón!
Tôi đến một ông bác sĩ khác. Ông này học ở Ðức về.
-Ai bảo anh đeo kính này?
-Làm sao ạ?
-Sai chứ còn sao nữa!
Hoá ra một mắt tôi bị viễn, còn mắt kia thì cận. Vị danh y mới lại ghi cho tôi chiếc kính khác. Bây giờ tôi không phân biệt được sáng tối ưữa. Xung quanh tôi tối như hũ nút.
-Ðứa dốt nào ghi cho anh chiếc kính này vậy hả? Mắt anh hoàn toàn bình thường, có làm sao đâu?
-Nhưng tôi không thấy gì cả! Tối cứ như bưng ấy!
-Thế là anh bị quáng gà thôi, chứ chẳng có làm sao hết!
Lại uống thuốc, lại tiêm, lại kính mới… Bây giờ các vật ở xa trông lại hoá gần. Chân đáng lẽ leo lên tàu thuỷ, thì lại bước ngay xuống biển… Vì tàu chưa cập bến, nhưng trông cứ như đã ngay sát bờ. Không còn viên bác sĩ nào trong tỉnh là tôi chưa mò đến! Ông này bảo mắt phải tôi cận, mắt trái viễn thì ông khác nói ngược lại. Ông trước kêu bị loạn thị thì ông sau phán là bị đục nhân mắt. Ðeo kính của cái ông bảo tôi bị đục nhân mắt, thì cái gì cũng xa màu xanh cả. Có ông còn đoán tôi bị chứng mù màu. Nhìn phía trước nhìn sang bên, nhìn xa nhìn gần, cái gì cũng biến thành hai, màu sắc lẫn hết. Ði trên đường thẳng mà tôi có cảm giác như bước xuống cầu thang, mỗi bậc cách nhau hàng bốn năm chục phân. Tôi cứ phải bước từng bước dài như lạc đà vậy.
Một lần, đang đi trên cầu, thế quái nào tôi bước hụt một cái, ngã lăn quay xuống dưới. Vì cứ tưởng những bậc cầu thấp hơn đến một mét. Cái kính bị văng đi làm tôi không nhìn thấy gì nữa. Cái gì cũng mờ mờ ảo ảo. Người ta đỡ tôi dậy:
-Cái kính của tôi đâu rồi? – Tôi hỏi.
Họ tìm thấy kính đưa cho tôi. Tôi đeo kính vào thì… Thánh Ala ơi!… Mọi vật bỗng trở nên sáng sủa rõ ràng quá ! Vật nào đúng vật nấy, rõ mồn một! Rõ như chưa bao giờ tôi có thể nhìn rõ vậy. Hay kính của người khác chăng? Không! Ðích thị kính của tôi đây mà! Ðúng gọng sừng to màu đen đây! Tôi sướng không sao tả được! Bây giờ thì đừng hòng tôi bước chân đến một anh bác sĩ mắt nào nhé! Tôi đã đọc được cả mấy dòng chữ nhỏ nhất trên báo và nhìn rõ cả tên chiếc tàu thuỷ đậu tít ngoài xa. Tôi đi về nhà, lòng vô cùng sung sướng.
-Kính của anh sao thế kia? – Vợ tôi hỏi.
-Làm sao?
Tôi bỏ kính ra xem. Ngón tay thò qua được cả lỗ gọng! Té ra mắt kính đã bị vỡ rơi mất rồi mà tôi không biết.

Câu chuyện thứ hai là câu chuyện tiếu lâm Việt Nam “BA ĐIỀU ƯỚC”

Có 2 vợ chồng nông dân nghèo, một hôm rỗi rãi ngồi bàn chuyện phiếm với nhau:

 -Giá ta học được phép “cầu được ước thấy” thì thích biết mấy nhỉ

Bụt hiện lên bảo:

 -Ta sẽ cho vợ chồng nhà ngươi 3 điều ước, từ giờ trở đi các ngươi có thể ước được rồị Vợ chồng bàn với nhau là hãy nghĩ kỹ đã rồi mới ước . Một hôm trời mưa, 2 vợ chồng ngồi dưới bếp rang ngô, chị vợ buột miệng nói:

 -Ước gì bây giờ được miếng dồi chó thì thích biết mấỵ Chị ta vừa buông lời thì 1 khúc dồi chó rơi xuống trước mặt. Thế là mất toi 1 điều ước. Anh chồng tức quá chỉ khúc dồi chó mắng vợ:

 -Ước vàng ước bạc chẳng ước lại đi ước dồi chó, ông cũng ước dồi chó này nó dính vào mũi mày cho mày biết thân. Anh ta vừa dứt lời thì miếng dồi chó bay lên dính vào mũi chị vợ Thế là mất đi 2 điều ước. Bây giờ là làm sao để khúc dồi chó khỏi dính lòng thòng trước mũi vợ, anh nông dân đành đấm bụng nêu ra điều ước cuối cùng:

 -Mong sao khúc dồi chó bay khỏi mũi nhà tôi! Tức thì khúc dồi bay đi mất, thế là 3 điều ước vèo luôn.

Còn câu chuyện thứ ba là “câu chuyện đổi mới” của ông Đỗ Mười.

 Lời bình: Ba câu chuyện này đều có một điểm giống nhau là: các nhân vật trong ba câu chuyện do nông nổi, ngớ ngẩn, ngu dốt, dại dột đều có những hành động vô ích, kỳ quặc thay cho các hành động thông thường. Đến khi chuốc lấy những kết quả tệ hại mới nhận thấy và trở lại các hành động thông thường và dĩ nhiên là phải trả giá.  Nhân vật “tôi” trong chuyện “cái kính” vì sĩ diện và ngu ngốc nên vừa mất công đi khám bác sĩ, vừa mất tiền mua kính, chịu khổ sở phiền toái khi đeo kính, để rồi cuối cùng nhận ra mắt mình vẫn bình thường, không cần phải đeo kính. Kể lại câu chuyện trên nhân vật “tôi” đã “tự trào” sự dốt nát của mình và tất nhiên độc giả được một trận cười vỡ bụng. Cái giá phải trả cho sự ngu dốt của anh ta cũng chỉ là mất tiền đi khám bác sĩ, mua vài cái kính và đôi chút khó chịu vì phải đeo kính không đúng chức năng. Hai vợ chồng trong câu chuyện “ba điều ước” vì nông nổi cô vợ đã phí phạm một điều ước. Anh chồng giận quá mất khôn ước một điều ước tệ hại tiêu phí mất điều ước thứ hai và cuối cùng thương vợ buộc phải dùng nốt điều ước còn lại. Sau khi mất toi ba điều ước dù tiếc rẻ nhưng chắc chắn đôi vợ chồng nọ đã nhận ra và cũng chẳng muốn nhắc lại sự ngu dốt, nông nổi của mình. Cái giá phải trả chỉ là hai vợ chồng đã làm mất đi những điều ước mà Bụt ban cho. Đảng, nhà nước trong “câu chuyện đổi mới” vì ngu muội đã dập khuôn sao chép mô hình kinh tế của các nước cộng sản đàn anh. Đó là xóa bỏ kinh tế thị trường, kinh tế tư nhân, xây dựng kinh tế tập thể, thực hiện chế độ bao cấp, nhà nước kiểm soát toàn bộ kinh tế. Đến khi nước cộng sản đàn anh là Liên Xô sụp đổ, nền kinh tế suy sụp, chế độ đứng trên bờ vực thẳm mới nhận thấy sai lầm và trở lại nền kinh tế thị trường cái đã từng xóa bỏ, xóa bỏ chế độ bao cấp cái do chính mình xây nên. Khác biệt giữa câu chuyện này với hai câu chuyện trên là: đáng lẽ phải nhận rõ sự ngu muội, dốt nát thì “nhân vật” trong câu chuyện thứ ba này lại tự nhận là “sáng suốt”, là “cứu tinh” của đất nước, dân tộc. Còn cái giá phải trả cho những hành động ngu muội đó là cực đắt: để hàng chục triệu người phải sống nghèo đói khổ sở hàng chục năm, đất nước tụt hậu kèm theo vô số các hệ lụy khác. Một khác biệt nữa giữa hai câu chuyện trên với câu chuyện thứ ba là: Khi phát hiện ra mắt mình không cần phải đeo kính, mắt của nhân vật “tôi” đã sáng trở lại và quan trọng là anh ta đã thực sự đoạn tuyệt với kính. Cô vợ sau điều ước cuối cùng của anh chồng vĩnh viễn không phải mang miếng dồi chó ở trên mũi nữa.Trong câu chuyện thứ ba lẽ ra phải xây dựng nền kinh tế thị trường theo đúng nghĩa của nó, kèm theo là các cải cách chính trị để phù hợp. Nhưng đảng và nhà nước chỉ thực hiện những đổi mới nửa vời trong kinh tế, vẫn cố tình gắn cho nền kinh tế thị trường một cái đuôi “định hướng xã hội chủ nghĩa” để tỏ vẻ vẫn kiên định với chủ nghĩa Mác Lê. Thực chất là để để bảo vệ địa vị thống trị, quyền lợi của phe nhóm, gia tăng tài sản của các “tư bản đỏ”. Mặt khác kiên quyết không cải cách về chính trị, tăng cường đàn áp những tiếng nói đối lập, đòi tự do dân chủ. Những đổi mới nửa vời đó đã dẫn tới một xã hội hỗn loạn, tham nhũng tràn lan, đạo đức suy thoái, phân hóa giàu nghèo ngày càng tăng, uy tín của đảng giảm sút chưa từng có. Một nghi ngờ và cũng là sự khác biệt nữa giữa câu chuyện thứ ba với hai câu chuyện trên. Đó là công cuộc đổi mới dù chẳng phải là sáng suốt, tài tình gì nhưng lại vẫn chỉ là sự sao chép, học mót của “đàn anh” cộng sản Trung Quốc.

    Hai câu chuyện đầu là hai câu chuyện cười và dù có nghe kể đi kể lại nhiều lần thì người nghe vẫn thích, vẫn cười. Nghe câu chuyện sau người ta được trải qua rất nhiều cảm xúc: buồn cười về tính hài hước, ngạc nhiên về sự phét lác, tức giận về sự dối trá, bịp bợm, trơ tráo. Rõ ràng chỉ những kẻ sáng tác ra câu chuyện đó là thích kể và thích nghe. Còn với đa số mọi người, phải nghe và nghe đi nghe lại thật là khó chịu.   

     Việc cho kể đi kể lại “câu chuyện đổi mới” với mục đích nâng cao được uy tín của đảng nhưng hóa ra nó lại làm cái điều hoàn toàn ngược lại là làm cho người dân từ chỗ nghi ngờ đã nhận rõ tập đoàn cộng sản Việt Nam chỉ là một bè lũ ngu dốt, bảo thủ, dối trá, bịp bợm luôn đi ngược với quyền lợi của dân tộc.

                                                                2/2010   HOÀNG LAN

Kính gửi báo Tổ Quốc,